7
Arraial do Cabo - Duiken in het land van de Samba
Nick Cox
Als sterrenkundige kom je nog wel eens op interessante plekken terecht. Dit jaar was de driejaarlijkse internationale bijeenkomst voor sterrenkundigen in Rio de Janeiro. Naast een interessant wetenschappelijk programma voor mij de kans om naast Copacabana ook het duiken in Brazilië te ontdekken.
Het is vrijdagmiddag en ik zit onderuit gezakt in de bus op weg naar een van de bekendste duikregio's in Brazilië, het fraaie Arraial do Cabo, een havenplaatsje in de buurt van Rio de Janeiro. Ik verheug me erop om tijdelijk het drukke en hectische Rio achter me te laten. Rio is een interessante stad met een aantal mooie bezienswaardigheden, zoals het grote Jezusstandbeeld dat vanaf de top van de Corcovado uitkijkt over de stad, de botanische tuin, het uitzicht vanaf de imposante rots "Pão de Açúcar" (Suikerbrood) en de lange populaire stranden van Copacabana en Ipanema. En ondanks dat we ons midden in de zuidelijke halfrond winter bevinden, is het weer aangenaam warm met slechts af en toe een regenachtige of bewolkte dag. Het belooft een mooi zonnig weekend te worden.
Als ik na de busrit van ongeveer drie uur aankom, word ik reeds opgewacht door Marcelo van duikcentrum DivePoint. Mijn hotelletje, de pousada "Capitão n'Areia", ligt op loopafstand van de lokale haven van waaruit de meeste duikboten en dagjesboten vertrekken. De Pousada ziet er goed onderhouden uit en de kamers zijn comfortabel. Het heeft een gemeenschappelijke ruimte, restaurant en zwembad met uitzicht op zee. Pousada's, van variërende kwaliteit, zijn er voldoende in Arraial, maar de informatie op internet is gelimiteerd. In mijn geval kon het duikcentrum enkele suggesties doen en een reservering maken. Het dorp, Arraial do Cabo, is van oorsprong een vissersdorp en dat is het grotendeels nog steeds. Niettemin, de opkomst van het duiktoerisme in Brazilië heeft duidelijk een impact gehad. Er is min of meer een hoofdstraat met een aantal winkels en restaurantjes met kort daarachter 'favela'-achtige wijken. In de buurt van de Pousada zitten enkele restaurants van hogere kwaliteit (maar nog steeds goed betaalbaar). Ook lokale tentjes zijn er genoeg. Veiligheid is moeilijk in te schatten, maar in je eentje rondlopen als 'gringo' in de late avond lijkt, net als in Rio, af te raden.
In Arraial do Cabo bevinden zich een tiental duikcentra. De meeste duikers komen in de, veelal zomerse weekeinden, uit de nabijgelegen grote steden, zoals Rio de Janeiro en Sao Paulo. De grootste drukte is er in de zuidelijke zomermaanden, niet alleen veel duikers maar ook veel Cariocas die het drukke en hete Rio willen ontvluchten. Tijdens mijn verblijf in augustus is het nog rustig en is het aantal duikers beperkt. Er wordt hier met name gedoken rondom Ilha dos Porcos en Ilha de Cabo Frio. Er zijn zo'n 25 aangewezen en gedocumenteerde duikstekken. Het gebied kent zowel marinereservaat- als visserijzones, wat betekent dat er niet overal gedoken mag worden. De gemiddelde watertemperatuur is zo'n 20 graden met slechts een variatie van enkele graden gedurende het jaar. Optimale duikcondities, warmer en beter zicht, heb je vooral in de zuidelijke herfst, tussen half maart en eind juni. Voor wie twee of meer duiken op een dag wil maken is een goed 7mm pak aan te raden. Dit is zeker het geval als er gedoken wordt op plekken waar er door opwelling diep koud Zuid-Atlantisch Oceaanwater mengt met het tropische water van de Braziliaanse stroming en het kustwater.
Ik heb geluk dat de duikleider goed Engels spreekt en mij in detail kan inlichten over de verschillende duikstekken. Nadat we de duiksignalen en buddy-check hebben doorgenomen met mijn Portugees sprekende buddy, staat niets ons meer in de weg van een aangename duik. Het water is voedselrijk, veel phytoplankton en daardoor valt er veel te zien qua flora en fauna. Al dat phytoplankton maakt fotograferen met een interne flits wel zo goed als onmogelijk De externe flitser moest helaas thuis blijven. Qua kleur en onderwaterlandschap heeft het hier in eerste instantie iets weg van de Mediterrane Zee, maar er zijn duidelijk verschillen. Het bladkoraal deint zachtjes heen en weer en vele rotsen zijn bedekt met oranje en geel koraal. Tijdens mijn korte weekend in Arraial bezoeken we de volgende duikstekken: bij Ilha Porcos "ponta sul" (Varkens - zuidpunt) en bij Ilha Cabo Frio "Enseada do Anequim" (Makreelhaaibaai), "Gruta Azul" (Blauwe grot) en "Enseada da bobora" (Pompoen baai).
Er zijn een aantal duikstekken waar schildpadden vrijwel zeker gespot kunnen worden, in mijn geval op drie van de vier duikplaatsen. En een duikmoment met een schildpad blijft toch altijd iets bijzonders. Met name de kogel-, koffer- en egelvissen zitten overal en zijn er in allerlei kleuren, uitvoeringen en afmetingen. Varierend van enkele centimeter tot wel 30 centimerter. Verder zijn er ponen in overvloed. Daarnaast zie ik tijdens mijn duiken ook nog een fluitvis, verschillende murenen, schorpioen-/steenvissen, lipvissen, een zandtong, hagedisvis, Franse keizersvis, en uiteraard ook zee-egels, zeesterren, naaktslakken, anemonen, koraal (veel matkoraal "palythoa zoanthids", en Braziliaans endemisch bladkoraal "Phyllogorgia dilatata") en sponzen. Al met al dus een erg diverse flora en fauna in het warme voedselrijke water in de baai van Arraial. De naar verluid gigantische zeepaardjes heb ik helaas niet gespot...
In plaats van een weekend duiken kun je ook andere uitstapjes maken. Bijvoorbeeld naar de watervallen in Iguaçu of de Amazone. Uiteraard hangt dit alles erg af van je tijdschema en budget. Mocht je in de buurt van Rio vertoeven en je hebt of heel veel of erg weinig tijd, of je hebt alles al gezien, en/of je niet al te veel wilt uitgeven, dan is duiken en relaxen in Arraial een leuke optie. Het duiken is qua condities vergelijkbaar met Spaans Mediterraan duiken maar verschillen en diversiteit in flora en fauna maken het zeker de moeite waard.
Tot slot, ook ten zuiden van Rio, in de omgeving van Ilha Grande, zijn er een tiental duikcentra actief met duikspots aan de kust en rondom de vele eilandjes, met name Ilha Grande. In deze omgeving zijn er vooral ook veel wrakduiken mogelijk. Angra dos Reis, van waaruit veerdiensten naar het autovrije eiland varen, is ook gemakkelijk met de bus vanuit Rio te bereiken.