6.7
Duiken met de Steinbit
Marion Haarsma
Duiken in de snelste zoutwaterstroming van de wereld. Vanuit de zodiac kijk ik naar de stroming en de draaikolken. Ik ben helemaal klaar om erin te gaan, maar mijn brein komt in opstand en zegt: nee, je gaat hier niet duiken, ben je nou helemaal gek geworden? Nee, je doet het niet, hoor! Toch lig ik er al binnen een minuut in, ik wil ook niets missen!
De zodiac heeft ons bij de kant afgezet, net uit de sterkste stroming… We controleren de cameras en geven het signaal om te zakken. De stroming draait alle kanten uit. Ik word gepakt en ben binnen enkele seconden meters bij mijn buddy vandaan. Ik kan me nog net vastgrijpen aan het kelp met mijn vrije hand. Het kelp is heel sterk en kan wel wat hebben. Na veel spartelen kom ik weer terug bij mijn buddies. De stroming is nog steeds erg sterk en de draaikolken grijpen naar mijn vinnen. Toch zakken we af. Ik kan even uitrusten achter een flinke rots, mijn buddies liggen in de volle stroom. Hun luchtbellen zijn binnen 1 seconde weggewaaid. Ik probeer voorzichtig los te laten, nee, ik wacht nog even… Na een paar minuten wordt de stroming minder en kunnen we er tegenin zwemmen.
Na een paar dagen weet ik al de weg. Eerst is er een steile wand aan mijn linkerhand, helemaal begroeid met anemonen. Dan komt een smalle canyon met grote rotsblokken op de bodem. Daartussen vind ik de Steinbit, mijn lievelingsvis. Op een diepte van 25 meter zie ik er twee tegelijk, hun blauwe kleur valt op in het heldere water. Zelfs vanuit de verte kan ik ze al zien!. Ik zak af en signaleer naar mijn buddies dat er twee zijn. Ik kies voor de grootste, zijn enorme kop vult het het gat tussen de rotsen. Ik prop mijn flitsers tussen de stenen en maak snel een paar foto’s. Mijn gastheer en buddy Vebjoern Karlsen heeft mij geleerd om de camerainstellingen en de flitsers helemaal klaar te hebben, “be prepared” zegt hij steeds. De Steinbit geeft je maar een paar seconden, dan is hij weg. Zo groot als hij is, is hij toch bang van de duikers, pas later in het seizoen wordt hij minder schuchter… Ik kan 5 foto’s maken voor hij zich helemaal terugtrekt. De andere heeft zijn kop ook al terug getrokken. Ik kijk naar mijn buddies, ze wachten op mij. De stroming is helemaal weggevallen. Gezamenlijk gaan we verder. De stroming valt maar heel kort weg, prompt is hij gedraaid en nu gaan we met de stroming mee. Natuurlijk heeft de duikschool dat helemaal uitgerekend, dit is geen toeval! Vroeger werd hier nooit gedoken. Ze hebben er lang over gedaan om uit te vogelen hoe je hier veilig kunt duiken! We worden gepakt (zo voelt het ook aan) door de stroming en we gaan steeds sneller. Ik kom weer een Steinbit (Stenenbijter) tegen, nu ligt hij helemaal vrij met zijn kop naar mij toe. Ik kan proberen te stoppen om foto’s te maken, maar dan zou ik mijn buddies verliezen. Ik kies voor de veiligheid, deze stroming is niet om grapjes mee uit te halen.
Ik heb al veel mooie foto’s, we zien ze bijna iedere duik. Er is altijd nog meer zeewolf (Anarhichas lupus)! Saltstraumen Noorwegen is een land vol sagen en verhalen, over lelijke trollen, moedige vikingen en bloedorstige koningen. Als je alle verhalen moet geloven, waren het wrede overwinningen en verre ontdekkingsreizen. Tot uiteindelijk het land is geveld door de pest. Aan het einde van de middeleeuwen was de bevolking gedecimeerd en ver verspreid over het uitgestrekte land (2000 km lang). Het was een makkelijke prooi voor de Denen, die het gewoon ingelijfd hebben en 600 jaar hebben geregeerd. Wie had ooit kunnen denken dat de ontdekking van de ruwe olie uit de Noordzee en de Atlantische oceaan het land van de armoede heeft gered! Nu gaan de touristen er graag naar toe om te genieten van het ongecultiveerde land en om de overweldigende schoonheid van de fjorden, de bergen en de zee te ondergaan.
Het prachtige, afwisselende landschap gaat niet vervelen en de mooiste parel aan de Noorse kust is wel Saltstraumen, gelegen in de provincie Nordland met als grootste stad Bodo. De Saltstraumen is een smalle en ondiepe doorgang tot een enorm fjord, de Skjerstadfjord. De eb en vloed zorgt ervoor dat een enorme watermassa zich iedere 6 uur heen en weer perst door de smalle opening. Het koude water, wat uit de diepe oceaan omhoog komt, zorgt voor veel voedsel en vis. De stromingen brengen zuurstof in het water. De kunst is om op de kentering te duiken, net als in de Oosterschelde. De stroming kan je dan heen en weer terug brengen. Of we gaan vlak voor de kentering in het water, wachten tot de stroom minder wordt en dan gaan we er tegin zwemmen. Binnen korte tijd keert de stroom, het staat nauwelijks stil. Daarna worden we meegenomen en gaan we steeds harder. Dit alles is niet geheel zonder gevaar. Aan het eind van de Salttraumen, aan de kant van het fjord, de binnenkant dus, is een enorme drop off naar 70 meter. Dat moet je echt vermijden, daar wil je niet inkomen. Zelfs als als je genoeg lucht zou hebben en niet in paniek raakt is het toch nog levensgevaarlijk!
De duikschool houdt hier rekening mee en ze weten precies waar je goed en veilig kunt duiken met zowel de hoog als de laagwaterkentering. In geval van twijfel is het raadzaam om langs de wand te blijven, daar is de stroming minder sterk en kan je zo nu en dan beschutting vinden achter een rots of in een inham. De stijle wand is aan de kant van de fjord, aan de zeekant is het relatief minder gevaarlijk, daar wordt de Saltstraumen breder en blijft het ondiep, zo’n 30-35 meter. Ook liggen daar eilanden waarachter je beschutting kunt vinden. We hebben daar een speciale macroduik gemaakt. Tussen het kelp zit enorm veel leven. We vonden zoveel naaktslakken dat we bijna 1 uur op dezelfde plek hebben gezeten. Ook zijn er enorme ronde gaten in de wanden, nog overblijfselen uit de ijstijd. Dit zijn echt de mooiste plekken om te fotograferen. De duikers willen spelen in de stroming, de fotografen willen alleen maar foto’s maken. Het gaat echt nooit vervelen: het kelp, de zeesterren, de anjelieren, de sponzen, de dahlia’s, het koraal: het dodemansduim en niet te vergeten: de zeekomkommers. Vissen en milieu Natuurlijk wordt er ook gevist in Saltstraumen. Vooral de platvis en de zeewolf zijn geliefde soorten voor de sportvisserij. Helaas kan ongecontroleerde visvangst de delicate balans in de natuur makkelijk verstoren: de zeewolf eet de zeeegels, de zeeegels eten de algen en kleine wieren van de rotsen. De planten groeien uit tot enorme wieren, kelp genoemd. In de kelpwouden vinden vooral de jonge dieren bescherming en voedsel. Geen zeewolf betekent teveel zeeegels. Het kelp kan niet meer aangroeien en verdwijnt. Dan komen er ook geen jonge dieren meer, kortom een kale vlakte zonder leven….
Tot mijn stomme verbazing zijn alle Noren, die ik heb gesproken, totaal voor het milieu. Ze zijn tegen de walvisvangst en zijn best wel fanatiek in het scheiden van afval enzo. Ik logeerde toevallig bij iemand die voor de kustwacht werkt. Behalve mensen redden is een van hun belangrijkste taken vissersboten voor de kust te controleren op illegale vangsten, te kleine mazen in de netten enz. Thuis mocht ik ook geen papiertje in de plastik bak gooien of andersom, dan kreeg ik op mijn donder... Zelfs de manager van het restaurant in het viskamp, waar de duikschool zit, is eigenlijk werkzaam voor het IMR, Institute of Marine Research en Roger doet behalve het kamp runnen ook aan het vangen van heilbot, meten en 'taggen' en weer teruggooien. Hij weet heel veel van de vissen, waar ze zijn met eb en met vloed?!? Wie had dat ooit gedacht, dat ik in dit land nog milieulessen zou krijgen! Al mijn vooroordelen, zoals de Noren zijn nors en onvriendelijk tegen vreemden, zijn ontkracht. Ik ben overal gastvrij ontvangen, volgestopt met heerlijk eten en iedereen deed zijn best om engels met mij te spreken. Saltstraumen diving center De normale duiktijd is 45 minuten. Het water is 10 graden (er is een enorme invloed van de warme golfstroom), dus dat is goed te doen. De duikschool heeft droogpakken te huur, 10 en 15 literflessen. De 10 liters zijn 300 bar, vooral voor de dames is dat helemaal ideaal. De fotografen mogen 1 uur duiken, die gaan niet zo snel en verliezen veel tijd met foto’s maken. Wij zien dat niet zo, wij hebben veel plezier met de fotografie, zowel tijdens de duik als daarna. Niets is leuker dan de fotojacht en daarna de resultaten bekijken. En vooral om je resultaten aan andere mensen te laten zien!