Komodo zeesafari met de Ari Jaya
Dave Mead
Op de Malediven hebben we een Poolse duikgids leren kennen die nu samen met een Fransman een kleine liveaboard runt bij Komodo. We hebben de afgelopen jaren via mail contact gehouden en besloten om dit jaar de varanen in Indonesië met een bezoek te vereren. Mijn zus Gwen en zwager Jeff waren ook direct enthousiast. Klein praktisch probleem was echter wel dat ze nog niet over een duikbrevet beschikten. Het kan tot acht knopen stromen bij Komodo dus enige duikervaring is wel meegenomen. Daarom vangen ze tijdig aan met een openwatercursus. Een plotselinge verkoudheid gooit echter roet in het eten en uiteindelijk worden de benodigde buitenduiken pas anderhalve maand voor ons vertrek afgerond.
Op reis
Twaalf uur nadat we ingestapt zijn in het toestel van Cathay Pacific staan we in de grootste pilaarloze overkapping ter wereld: de luchthaven van Hong Kong. Zwager Jeff is aannemer van beroep en heeft zich zo blijkt degelijk voorbereid omtrent de bouwkarakteristieken van de locaties waar we langs reizen. Twee uur wachten en vijf uur vliegen verder maakt het landingsgestel van vlucht CX785 contact met Balinese bodem en binnen no-time staan we bij onze bagage.
Ik kijk even opzij naar mijn vrouw Claudia en zie vervolgens twee kruiers er al met onze reistassen vandoor gaan richting douane. Zo kan het gebeuren dat je zelf later officieel Indonesië betreedt dan je duikspullen. Met een taxi zetten we koers naar de huisjes van Puspa Ayu om daar onze nacht op Bali door te brengen. Puspa Ayu bestaat uit een aantal eenvoudige hutjes. Het ligt verscholen nabij de Discovery Mall tussen de smalle en enorm drukke straatjes van Tuban.
We lopen Kuta even in als we wat opgeknapt zijn en besluiten om vroeg naar bed te gaan. Jeff staat voor dag en dauw het werk van een aantal timmerlieden te bewonderen die een nieuw huisje aan het bouwen zijn tegenover ons. Het valt nog niet mee los te komen van je werk op vakantie. Gelukkig is mijn zus Gwen psychologe en beschikken we dus over voldoende mentale begeleiding om dit probleem de komende twee weken het hoofd te kunnen bieden.
Liveaboard Ari Jaya
De Fokker 50 van IAT vertrekt strak op tijd en neemt ons mee voor een droomvlucht over prachtige tropische eilandjes, vulkanen en riffen. Na negentig minuten staan we op het eiland Flores op de luchthaven van Labuan Bajo. Wellicht is luchthaven een wat deftige omschrijving voor de grote loods. We kunnen de bagage direct van de rolcontainers afpakken en worden begroet door Aleksandra van liveaboard Ari Jaya. De dertigjarige Poolse advocate is nu een aantal jaar actief als liveaboard operator en doet dat tegenwoordig samen met de ervaren Franse duikgids, instructeur en kok Jerôme.
Terwijl we nippend aan een fruitcocktail op het dek neerploffen, zet de Ari Jaya direct koers richting Komodo. Wat een bijzondere omgeving. De eilanden zijn compleet verdort en lijken wel een bruingeel smurfenlandschap door de ronde bubbelachtige vormen van de glooiende rotspartijen en bergen. We genieten van het uitzicht en de azuurblauwe zee begeleid door het monotone gestamp van de vier cilinder dieselmotor. Niet veel later naderen we Sebayur Kecil, onze eerste duikstek.
Heftige stromingen, rustige nachten
We plonzen direct naar dertig meter diepte vanwege de snelle stroming. Mijn logboek is te klein om alle observaties erin kwijt te kunnen. Een kleine synopsis behelst ondermeer enorme bekersponzen, netmurenes, anemoonvisjes, blauwgele slakken, blue spotted sting rays, koraalduivels, tail-blotch lizard visjes, gele en zwarte veersterren, reusachtige tafelkoralen, hersenkoraal, vele zachte koralen, anemonen in alle kleuren van de regenboog, fel blauwgeel gekleurde zakpijpen, juweelbaarzen en barracuda's. Bijna een uur genieten we ademloos van alle opvallende kleuren en bizarre vormen.
De nacht valt strak om zes uur. Ineens is het licht uit. Jerôme maakt een heerlijke vismaaltijd klaar in zijn minikeuken aan de stuurboordzijde van de Ari Jaya. Nog voor tienen gaan we onder zeil. Gwen, Jeff en Claudia benedendeks in de kajuiten, maar gezien de temperatuur besluit ik de nacht op het lounge dek onder de sterren door te brengen. Super om zo in slaap te vallen al starend naar de felschitterende sterrenhemel. Om vijf uur voel ik de zon in mijn nek prikken. Een enorme rode gloed staat aan de hemel en voorzichtig kijkt de oranje verzadigde zon over de top van een van de nabij gelegen eilandjes heen. Geweldig wat een luchten; je blijft er foto's van maken.
Ontbijtdonatie
Ik heb m'n oude Nikonoscamera meegenomen en begin aan mijn dagelijks terugkerend ritueel van O-ringetjes schoonmaken en insmeren. Na een flink ontbijt is het om acht uur tijd om weer bellen te gaan blazen. Het water plonst en beweegt van het leven. Castle Rock is de naam van de eerste locatie vandaag. Aleksandra meldt dat er flink wat stroming staat. 'Jackets leeg drukken en direct als een pijl naar de bodem' is het advies, 'Go go go!'. Snel achter elkaar plonzen we het water in. Tegen de tijd dat ik beneden ben, lig ik door de stroming een kleine veertig meter achter op de rest van de groep. Ik flipper de longen uit mijn lijf om ze te bereiken. Ze wachten geduldig, maar de rest van de duik voel ik me steeds ellendiger.
Ondanks dat is de duik zelf weer uitmuntend. Veel groot wild komt voorbij als we aan de rand van de drop-off hangen: white tip reef sharks, jack travelly, napoleonvissen, tonijn, groupers en karetschildpadden. Ik maakte me vanwege de stroming nog zorgen om Jeff, maar die komt met een grote grijns achter zijn masker onderste boven voorbij zwemmen terwijl ik me zelf met de minuut beroerder voel. Als we boven komen en op de motorboot klimmen weet ik het zeker, ik ga mijn ontbijt doneren aan de scholen lokale vissen. Dat is de dus de laatste keer dat ik ga ontbijten voor het duiken.
Koraal, zeegras en mangrove
De sterke stromingen in Komodo National Park ontstaan door het samenkomen van de Indische Oceaan en de Grote Oceaan. Een ideale omgeving voor prachtige driftduiken. De voedselrijke horizontale en verticale stromingen voeren koud water vanuit de diepte naar de oppervlakte. Een van de redenen waarom de koralen in dit gebied adembenemend mooi zijn. Naast de koraalriffen kent het gebied twee andere belangrijke ecosystemen, namelijk de zeegrasbedden en mangrovewouden. Het park ligt ook op een migratieroute van walvisachtigen. Kortom, Komodo Nationaal Park beschikt over één van 's werelds rijkste wateren met meer dan duizend vissoorten. In de wateren komen maar liefst 253 koraalsoorten voor. Dat resulteert niet alleen in een prachtig gezicht onder water, maar ook op de stranden van de eilanden. Het roze koraalzand (pink beach) zorgt hier voor een vrolijk accent.
Om elf uur is Crystal Rock de plaats waar we onder gaan. Claudia is weer van de partij en kan meegenieten van grijze haaien, groupers, giant puffer fishes, parrot fishes, unicorn fishes, sweetlips en blauwgestreepte snappers. Bijna een uur vertoeven we in het 29 graden Celsius warme water. De 3 mm pakken die we mee hebben genomen voldoen prima, maar indien je meer in het zuiden van Komodo duikt is een 5 mm pak comfortabeler vanwege de lagere watertemperatuur. Om drie uur arriveren we bij Light House. De stroming duwt ons in rap tempo langs schitterende vergezichten en koraalformaties van enorme afmetingen. Ik heb m'n camera bij me, maar kom er nauwelijks aan toe om foto's te maken. M'n zelfgemaakte rifhaak (plantenbakbeugel, koord en karabijnhaak) brengt af en toe uitkomst om toch even stil te kunnen hangen voor een mooi plaatje. Een dood stuk koraal of rots dient dan als tijdelijke ankerplaats.
Snelduiken
Twee uur later komen we bij Castle Rock aan waar we voor de tweede keer met verbazing kijken naar de complete zonsverduistering aan vis. Vooral veel enorme pelagische vissen waaronder veel white tips die rakelings langszweven door het zoute zilt. We nemen onze tijd om op het einde van de duik op enkele meters diep het kleurige rif minuscuul onder de loep te nemen. Grappige garnaaltjes, kreeftjes, krabbetjes, kwalletjes en slakjes vormen een leuke afwisseling met al het grote zeewild. 'Vanmiddag staat er een echt spectaculaire stromingsduik op het programma', meldt Aleksandra trots. Jeff en ik hebben er wel zin in en springen vol goede moed over boord bij Gililawa Darat en Laut. We duiken in de vernauwing tussen de twee eilanden en accelereren op 22 meter direct sneller dan een Spyker C8. Jeff en ik (beide meer model walrus dan zeeleeuw) hebben de grootste moeite om duikgids Aleksandra (model slanke zeeleeuw) niet steeds voorbij te schieten. We knallen door het kanaal en moeten af en toe razendsnel handelen om niet te pletter te slaan tegen opstaande rotsformaties en richels.
Varanen spotten op Komodo
De volgende ochtend zetten we koers naar Komodo. Gids Johnny ontfermt zich over ons en in de zinderende hitte bewandelen we een uur lang een trail over het eiland. We zien herten, zwijnen en kleine varaantjes tussen de struiken door zich een weg banen. Halverwege de trail hangt een zwartgeblakende halve geit aan een touw in een boom. Dat zorgt er voor dat er zich hier een grote varaan ophoudt. Als ik Johnny vraag om de geit wat hoger te hangen zodat ik een mooie foto kan maken, toont de Komododraak zich van zijn humeurige kant en accelereert direct onze kant op. Johnny blikt of bloost niet en plaatst zijn lange wichelroede met 'de vorkkant' op het voorhoofd van de grote prehistorische hagedis. De varaan blijft nu rustig staan en baant zich even later weer een weg terug. Compleet leeggezweten worden we anderhalf uur later weer aan het strand opgepikt door de motorboot van de Ari Jaya.
Kungfukreeften
In afwachting van de kentering snorkelen we wat. Jeff slurpt daarbij in één keer de halve Flores Zee leeg en verslikt zich dusdanig dat hij van de duik die volgt afziet. We maken een mooie duik waarin we ook een guitig ogende bidsprinkhaankreeft ontdekken. Een bijzonder beestje met niet alleen enorm krachtige kungfu-moves (slaat met gemak een glazen domepoort aan barrels), maar ook met de meest geavanceerde ogen uit de dierenwereld. Gwen zit ondertussen dusdanig lekker in haar vel dat ze ontspannen meeduikt naar 30 meter. En zo ziet ze voor het eerst grote murenes, porcupine vissen en bewondert ze een groot aantal weelderig uitgedoste slakjes. Genoeg slakken om alle restaurants van Parijs een jaar lang van bontgekleurde escargots te kunnen voorzien.
To manta or not to manta?
Een omen voor een goede laatste duikdag? We hebben nog geen manta gezien en ik moet eerlijk bekennen dat ondanks de schitterende duiken het spotten van een manta toch eigenlijk mijn ultieme doel is van deze duiktrip. Alle kaarten worden gezet op Karang Makasar. 'Als we geen manta's zien is het echt een saaie duik want dan driften we alleen over het door dynamietvissen verwoeste koraal', vertelt Aleksandra. Het kan me niks schelen, ik wil het toch proberen. Veertig minuten lang driften we inderdaad over dood aan stukken geblazen koraal dat vol met algen zit.
Tegen de tijd dat we ons bij Gwen willen aanmelden voor behandeling van onze plots opkomende collectieve depressiviteit, zien we opeens in de verte de schim van een manta verdwijnen. Wow, al is het maar een glimp, ik heb een manta gezien. Dan worden we afgeleid door drie enorme ruimteschepen die zijn geland op de bodem. We fotograferen de gevlekte sting rays en zien een reuzenschildpad vlak langs ons door het water peddelen. En dan opeens zijn er twee manta's. We moeten er in volle vaart achteraan, maar dan kunnen we ze op een paar meter afstand bewonderen. Wat een schitterend sierlijke balletdansers. Ik klik het filmpje in mijn Nikonos in recordtempo vol en zie Claudia achter mij ook druk in de weer met haar digitale camera. Gwen en Jeff vallen wel met hun neus in de botervis met zo'n eerste duikvakantie. Een overtreffende trap zal moeilijk te vinden zijn.