De zwavelgrotten, drop-offs en wrakken van Zakynthos
Dave Mead
Langs de westkust van Griekenland liggen de Ionische eilanden op slechts dertig kilometer van het vaste land. Corfu, Paxi, Lefkadha, Ithaki, Kefallonia en Zakynthos zijn de voornaamste van deze ruige rotseilanden. Kliffen van meer dan tweehonderd meter, zandstroken en kiezelstranden wisselen elkaar af evenals kale rotsvlakten en dicht begroeide bosgebieden. Niet alleen boven water kennen de eilanden een divers karakter, ook onder water is er volop afwisseling. Duiken is hier nog niet erg populair en dat biedt kansen voor excursies naar onbedorven zeelandschappen. Half augustus reis ik samen met mijn vrouw, kinderen en schoonmoeder naar Zakynthos. Een reis in de kindervakantie naar Griekenland levert zo half augustus een temperatuur op van veertig graden plus.
Verkoeling
In de hitte is een duikje een welkome afwisseling. En terwijl de kinderen in het zwembad van het appartementencomplex duiken, ga ik naar Laganas. Hier is het PADI Gold Palm Resort Eurodivers gesitueerd. De duikschool staat onder Scandinavische leiding, maar heeft vooral Britse gidsen en instructeurs in dienst en beschikt over een aardige eigen vloot.
Eurodivers maakt zogenaamde 'two tank dives' om de vaartijd optimaal te benutten. Meestal varen ze eerst uit naar de verste duikspot en wordt de tweede duik ergens op de terugweg gemaakt. Met wat snacks, veel water en een flinke voorraad zonnebrandcrème is de oppervlakte-interval goed door te komen. Of even lekker snorkelen in het zeer heldere zeewater. De temperatuur van het water is in deze periode zo'n 24 graden.
Hard werken wordt beloond
Het is even sjouwen voordat we alle flessen, lood en spullen aan boord van de RIB hebben. Het gebouw van Eurodivers ligt aan het strand, maar het is nog een hele klim om met alle spullen het mulle zand te doorkruisen en door de zee te waden naar de rubberboot. In mijn vijf millimeter pak met kap maak ik m'n eerste duik bij Little Big Rock. We duiken langs de wand van een eiland met een groep vooral onervaren duikers. Het merendeel van de groep is dan ook na een half uurtje al door z'n lucht heen.
Na 35 minuten zitten we weer aan boord. Ondanks dat ik wat baal van de duur van de duik was er toch volop leuk onderwaterleven te zien. Mooie pauwgirelles, veel baarzen, kleine murenes, gele buissponzen, octopussen, kokerwormen en rode korstanemonen geven de wat grijzig gekleurde rotsen toch een kleurige uitstraling. We zijn naar maximaal achttien meter gegaan en hadden een zicht van ongeveer twintig meter.
Anderhalf uur later rol ik achterover van de RIB bij Marathonissi. Gekoppeld aan een andere buddy maken we nu een duik van bijna een uur. De opvallendste beestjes deze duik zijn vooral de grote sterslakken met hun leuke wuivende kuif op het achterlijf. En natuurlijk de borstelwormen die we in de rotsspleten ontdekken. Overal treffen we mooie doorkijkjes aan en grillige rotsformaties die je het gevoel geven dat je in een andere dimensie bent beland. Het spel van licht en donker geeft daar een extra mysterieus tintje aan.
Het wrak van veerboot Zakynthos
Vanuit Nederland was ik al druk op internet aan het zoeken geweest naar bijzondere wrakken om op te duiken. En dat werd een aardige zoektocht. Nou liggen er rond Zakynthos schijnbaar volop wrakken, maar de Griekse overheid is er niet zo happig op om die bekend te maken of om duikscholen überhaupt toestemming te geven erop te duiken. Uiteindelijk kwam ik bij St. Nicholas Diving Centre terecht die op hun website aangaven wel eens te duiken op de 'Zakynthos'. Deze veerboot is vlak voor het vaste land, bij Olympia, in ruig weer ten onder gegaan.
Achttien jaar geleden woedde er een flinke storm. De kapitein van de Zakynthos besloot toch uit te varen uit de haven van Killini met een lading kleine vrachtwagens aan boord. De storm ontwikkelde zich tot een van de ergste van de eeuw en de schuivende lading werd het schip al snel na de uitvaart fataal. De veerboot ligt op bakboordzijde in het zand op een diepte van maximaal 44 meter. De stuurboordzijde begint op een diepte van 33 meter. Het schip werd in 1979 gebouwd en ligt nu qua coördinaten op 37.58 Noord en 21.08 Oost.
Mailen, bellen, bellen en bellen
Ik had de wrakduik al via mail geprobeerd te regelen, maar duikschooleigenaar Mike deelde me mee dat het toch afhankelijk was van het feit of hij genoeg voldoende ervaren duikers bijeen kon krijgen om de trip mogelijk te maken. Het bleek al snel dat St. Nick's pas tweemaal eerder op het wrak had gedoken en dat een andere duikschool van het eiland Kefallonia ook pas tweemaal was afgedaald op dit schip. Dat maakte dat ik er alleen maar meer zin in had en elke dag even informeerde bij Mike of er al schot in de zaak zat. Maar het antwoord stemde me steeds niet vrolijk.
Kieuwen
Dan maar weer op pad met Eurodivers. Barracuda Reef en Marathia dienen zich aan als de nieuwe duikspots van vandaag. Om negen uur daal ik af naar 25 meter voor een leuke duik. Omdat we verder van het eiland afduiken is de watertemperatuur een stuk kouder. Met twintig graden gemiddeld baal ik ervan dat ik ditmaal m'n kap niet heb opgedaan. Dat overkomt me geen tweede keer. Ik buddy met Lucy, een Tsjechisch meisje dat enkele nationale freedive records op haar naam heeft staan. Nou ben ik wel gewend dat als ik met mijn vrouw Claudia duik ik aan de vijftig bar zit en Claudia vrolijk aangeeft nog 120 bar over te hebben, maar met mijn Tsjechische duikpartner weet ik me helemaal verzekerd van een nauwelijks gebruikte duikfles aan het einde van de duik.
Diving in a winter wonderland
Octopussen, purperen zeesterren, luipaardslakken, moeralen en zeebaarzen kijken ons druilerig aan als we al bellen blazend voorbij komen. In de vroege ochtend is er duidelijk meer actie in het water dan in de middag. De tweede duik, om elf uur, onthult een mooie bruine schorpioenvis, vuurzeebrasems, spitssnuitlipvissen en bonte pietermannen. Het onderwaterleven verdwijnt als we aanstalten maken om een zwavelgrot in te duiken. Het water zit vol witte klodders zwavel en zelfs onder water ruik je de baggerlucht die de klodders verspreiden. Het lijkt alsof het onder water sneeuwt. Al 'diving in a winter wonderland' neuriënd door mijn automaat duik ik achter de groep aan door een grote spelonk die ons weer in open zee doet belanden.
Zou het dan toch?
De vakantie zit er al bijna op. Ik heb de hoop al opgegeven om nog op de Zakynthos te kunnen wrakduiken als ik besluit om toch nog maar een keer te bellen. Mike reageert enthousiast en vertelt dat hij een groep van zes duikers bijeen heeft en dat we morgen kunnen uitvaren. Het geplande familie-uitje met een huurauto wordt uitgesteld en de volgende morgen wordt ik vroeg opgehaald door een van de gidsen van St. Nicks. Zo vroeg dat het hek van ons appartementencomplex nog niet eens open is. Klauterend over het hek beland ik met duikspullen op niet erg sierlijke wijze aan de andere kant.
Where are you?
Ik hoop dat de duikgids een beter oriëntatievermogen heeft onder water dan aan land. Druk in m'n mobieltje pratend, probeer ik erachter te komen waar hij met zijn auto rijdt en hoe ik hem bij mijn appartementencomplex kan krijgen. Een onmogelijke opgave. Dus besluit ik het op een drafje te zetten, met al m'n duikspullen op mijn rug, om de gids op het bekende Laganasstrand te ontmoeten. Op zeker dat ik vandaag een wrakduik ga maken. Badend in het zweet kom ik twintig minuten later op het strand aan en kan ik meteen in de auto stappen om de driekwartier lange autorit naar de andere kant van het eiland te ondernemen.
Na de autorit volgt een tocht met de RIB die ook bijna een uur in beslag neemt. Zo zijn we bijna bij het vaste land van Griekenland. Na een kwartiertje van uitputtende pogingen zijn we eindelijk op de juiste plek boven het wrak van de ferryboot geankerd. De buddyparen worden verdeeld en iedereen maakt z'n setje in orde. Helaas beschikt de duikschool niet over nitrox, dus duiken we gewoon met 15 liter persluchtflessen. Het zicht blijkt al direct perfect te zijn met meer dan dertig meter. Geweldig, we kunnen de contouren van het wrak zelfs al vaag zien vanaf de boot.
Buddyruil
We spreken af dat we het achtersteven zullen verkennen en met honderd bar bij de ankerlijn terug zijn. In twee minuten tijd daal ik samen met mijn gelegenheidsbuddy Terry af naar 42 meter. En alhoewel we beiden bij het te water gaan 200 bar hebben, geeft Terry al na tien meter zwemmen van de ankerlijn aan dat hij er al honderd bar doorheen heeft gejaagd. Ik denk nog dat hij een foutje maakt en controleer zijn manometer, maar hij heeft het helemaal juist. Ik sein een van de duikgidsen in en tot mijn opluchting beginnen ze samen direct met de opstijging.
Omdat het voor de duikschool zelf ook een noviteit is om op dit wrak te duiken, zijn er maar liefst vijf stafleden van St. Nicks mee. Ik haal opgelucht adem, want ik zag al even de duik, waar ik al twee weken naar uitkeek, na vier minuten eindigen. Ik klamp aan bij een ander buddypaar en met z'n drieën duiken we verder achter de overige duikers aan. Het silhouet van de enorme schroef steekt mooi af in het diepblauwe water. Relingen, kettingen, afgebroken trappen en hijskranen zijn goed te onderscheiden. Even later zien we in de ruimen de verschoven vrachtwagens liggen.
Fascinerend wrak
Uiteindelijk hebben we twintig minuten bodemtijd en stijgen vervolgens langzaam in stappen langs de ankerlijn weer omhoog richting de brandende Griekse zon. Het blijft toch fascinerend zo'n grote kolos onder water. Helemaal begroeid met onderwaterplanten en een schuilplaats voor de meest uiteenlopende dieren. Nog nagenietend van de mooie duik spuiten we op de RIB over het water terug naar het eiland Zakynthos. Ook de taxichauffeur, die mij van de ene naar de andere kant van het eiland brengt, spuit vooruit. In rap tempo en vooral veelvuldig toeterend, weet hij me in amper een half uurtje weer op mijn verblijfplaats te krijgen.
Laatste duiken
Twee dagen voordat we weer op het vliegtuig zullen stappen maak ik mijn laatste duiken met Euro Divers. Traditie bepaald dat ik, omdat het mijn laatste duiken zijn, vandaag mag bepalen waar we gaan duiken. Haha, de Arch natuurlijk, daar had ik op internet zoveel enthousiaste verhalen over gelezen dat ik daar niet lang over hoef na te denken. We zakken af naar bijna dertig meter langs de steile drop-offs met een groepje van vier. Al snel zien we de Arch opdoemen in de verte. Een soort grote opening in het gesteente. Een prachtig gezicht en ik probeer er wat tegenlichtfoto's van te maken.
De laatste duik maak ik in gezelschap van een Deense instructeur die hier ook als toerist duikt. We mogen los van de groep duiken en gaan samen ruim een uur onder water op pad. Barracuda Reef is wederom de locatie. Zoals het meestal is met duikspots die naar vissen vernoemd zijn, zagen we op onze vorige duik hier natuurlijk geen enkele barracuda. Daarom is mijn verbazing des te groter als we na twintig minuten een enorme school barracuda's voorbij zien razen. Het blijken niet de enige vissen te zijn die aan het jagen zijn. Ook de grote tandbaarzen zijn volop in de weer. Ondertussen zien we eveneens leuk klein onderwaterleven, zoals sterslakken, plat-, koker- en brandwormen en prachtig felblauw gekleurde naaktslakjes met allerlei grappige sprietjes.
Wel jammer dat ik de beroemde Caretta Caretta-schildpadden van Zakynthos niet ben tegengekomen, bedenk ik me terwijl ik opstijg. Het eiland staat immers bekend om z'n schildpaddenreservaat. Bij terugkomst bij ons vakantieappartement word ik opgewacht door twee hele enthousiaste ukkies. "Papa, we zijn met mama naar de haven geweest en hebben daar een schildpad van dichtbij gezien!" En ik maar duiken...