Doe eens … een walvishaai cadeau
Lijnie van Soelen Prins
Als je echtgenoot vijftig wordt wil je hem natuurlijk een meer dan speciaal cadeau geven. We duiken al ruim vijftien jaar samen en die ene héle gróte vis staat bovenaan ons verlanglijstje: de WALVISHAAI. Ook een liveaboard op de Malediven mocht niet baten; we hebben er nog altijd niet één gezien. Ik doe hem dus een walvishaai cadeau!!! Dat bedenken is makkelijk, het plan ook nog eens precies op zijn verjaardag realiseren is een heel andere zaak. Want de oceaan is heel groot en zoals duikers weten, komt geen enkele zwemmend beest op bestelling langs. Wat begint met een vaccinatie voor de Oosterschelde eindigt met een expeditie voor de kust van Tanzania, waarbij alleen de enorme strik om het cadeau ontbreekt. Een pluchen walvishaaitje is lief maar niet echt natuurgetrouw, Henk krijgt een kleur als een biet, en er wordt een rumoerig onbewoond eiland bezocht.
De oceaan mag dan heel groot zijn en een walvishaai komt niet langs op bestelling, maar ik ben zo'n eigenwijze vrouw die denkt: dat zullen we nog wel eens even zien. Ik wil en zal voor mijn Henk's vijftigste verjaardag zijn ultieme duikdroom laten uitkomen.
Waar naartoe?
Moedig ga ik het internet op, want daar kan je tenslotte ALLES krijgen. Ik Google er lustig op los met de zoektermen 'walvishaai' en 'liveaboard'. Het levert een kleine vijfhonderd resultaten op, dat valt mee (of juist tegen …?).
Uiteraard komen alle gebruikelijke bestemmingen langs. De Malediven: nee daar lukte het immers eerder al niet. Mozambique: vanaf het strand met zodiacs, dat is waarschijnlijk te zwaar voor Henk vanwege een zere knie. Thailand: zou het niet weten. Australië: te ver weg. Toch wel lastig hoor.
Er is ook een hit bij Diving Holidays: 'Kairos Live-Aboard ****, Tanzania - Walvishaaien expedities'. Een klik en … het ziet er enorm interessant uit. Meer nog, er is een expeditie die perfect uitkomt met Henk's verjaardag – opeens wordt het spannend.
Ik bel diverse malen met Diving Holidays en krijg meer dan uitgebreide informatie. Deze reizen worden gemaakt met een speciaal uitgerust expeditieschip op een migratieroute en foerageerplaats van walvishaaien. Uiteraard kunnen ze geen garanties geven dat we een walvishaai ontmoeten, want het weer en de omstandigheden laten zich niet voorspellen. Toch zien deelnemers aan de tocht meestal zeker een (1) walvishaai. En ook voor ons 'al wat oudere' duikers is het te doen.
Het is niet goedkoop, ik twijfel en weifel, maar kan niet anders dan de knoop doorhakken: dit lijkt de beste kans op een walvishaai. Al zou het er maar ééntje zijn … op Henk's verjaardag …
Koud en groen
Henk krijgt te horen dat we gaan duiken met zijn verjaardag, maar mag de bestemming natuurlijk niet weten. Om over 'de vakantie' te kunnen praten wordt het codewoord 'Oosterschelde' geïntroduceerd, sorry in Nederland wél duikende onderwatervrienden. Dat is namelijk Henk's zeker-niet-naartoe-bestemming: volgens hem is het daar koud, groen en het zicht is er slecht. Zo vraagt Henk vrij voor een reisje naar de Oosterschelde en moet zelfs een vaccinatie worden vernieuwd; op de Oosterschelde kun je echt de meest vreselijke ziektes oplopen!
Op woensdag, twee dagen voor Henk's verjaardag, is het zover. Met de KLM gaat het naar Dar Es Salaam, een plaats waarvan niet iedereen meteen weet waar het ligt. Ook Henk weet het niet dus het blijft nog een tijdje onduidelijk wat de eindbestemming zal zijn. Het is een roteind vliegen, dat wel. De tussenlanding 'op' Kilimanjaro maakt duidelijk dat we in Afrika zijn, en Henk kijkt wat bedenkelijk: daar duiken ze toch met zodiacs?
Anatomisch mislukt
De vlucht sluit niet aan op het programma voor de Kairos, waardoor een extra geboekte overnachting in een hotel nodig is. Omdat we al jaren niet meer aan cadeaus óp onze verjaardagen doen, geef ik hem daar op de ochtend vóór zijn verjaardag bij het ontbijt een pluchen walvishaai. Mochten we geen echte tegenkomen dan heeft hij nu zijn eigen speelgoedbeestje. Meteen al valt het Henk op: het ding is knuffelig, maar anatomisch mislukt te noemen. Strepen, stippen en algehele lichaamsbouw zijn oké maar hij heeft een 'gewone' haaienbek: een scherpe kop met een bek vol tanden! Oeps, foutje van het Wereld Natuur Fonds.
Als ik Henk het programma te lezen geef wordt er nog bedenkelijker gekeken dan gisteren in het vliegtuig: ja hoor zodiacs. 'En dacht je nou echt dat die beesten op commando komen?' is niet bepaald de reactie waarop ik had gehoopt, om eerlijk te zijn.
De Kairos blijkt van oorsprong een Noorse 'spionageboot' te zijn. De flinke boot is heel ruim: wel even wat anders dan de gebruikelijke liveaboard. Er is zelfs een decotank aan boord, dus we hoeven ons nergens zorgen over te maken.
Tijdens de eerste tuk wordt flink doorgevaren naar Mafia Island, waar de expeditie zich voornamelijk gaat afspelen.
Al voor het ontbijt
Op vrijdag is het dan zover: Henk is jarig. Wat een mijlpaal, vijftig! Haast op de helft zou je zeggen.
Voor het ontbijt lopen de meeste van de in totaal tien gasten nog wat verkennend rond aan dek. Er klinkt een schreeuw: walvishaai! Iedereen aan dek! Zo slobbert er al voor het ontbijt zo'n beest rond de boot. Het begint meer dan goed. Toch vind ik het nog niet tellen als cadeau, daarvoor moet je zéker in het water hebben gelegen.
Onder begeleiding van Matt Potenski, een Amerikaans zeebioloog, wordt met twee zodiacs uitgevaren. Iedereen doet zijn / haar best om als eerste een walvishaai te spotten, maar het is Matt die 'wint'. Eropaf!
En daar is Henk's cadeau: een walvishaai. Geweldig! Vinnen aan, masker op, hop het water in en snorkelen. Het is een nog indrukwekkender ervaring dan gedacht. Deze is zo weer weg, maar we blijven rondkijken en te water gaan: we zien vijf walvishaaien, met die voor het ontbijt erbij in totaal dus zes. Er zit dan wel geen lintje omheen maar het is een verjaardagscadeau van formaat.
Bij het diner is zelfs expeditieleider Thierry verbaasd over het ongebruikelijke resultaat op deze eerste expeditiedag. Ik weet wel beter: ik had ze immers besteld ;-). Maar echt: wat een geluk. Dat mijn best overmoedige plan zó goed zou slagen, dat had ik niet durven hopen. En Henk? Die is al zijn scepsis kwijt, hij vindt het deze keer níet vervelend om jarig te zijn en is blij een verjaardagscadeau te hebben gekregen.
Met een rood hoofd snijdt Henk 's avonds zijn verjaardags'taart' aan. Niet omdat hij zo verlegen of opgewonden is maar een hele dag in een rubberbootje in de zon heeft zo zijn gevolgen. Morgen maar beter een pet opzetten!
Warm en blauw
De eerste drie dagen van de expeditie worden vooral in de zodiacs doorgebracht, met regelmatige sprongen in het aangenaam warme water. We zien zes + zes + drie walvishaaien, een totaal van vijftien; wat een resultaat. Sommige walvishaaien zijn vrij vlot weg of blijven te diep, maar bij een aantal kan goed worden gesnorkeld. Het best in de herinnering blijven een schattig kleintje van ± drie meter en tien jaar oud, door ons 'Tiny Tim' genoemd en een ongelofelijk rustig exemplaar waar liefst een half uur bij gesnorkeld kan worden.
Een prachtige, door Matt gemaakte foto (© Matthew D Potenski, MDP Photography, Inc.) is een blijvende herinnering aan deze verjaardagsreis: op de voorgrond een walvishaai, op de achtergrond Henk die ook zijn best doet een foto van het visje te maken.
De resterende expeditiedagen worden duikend doorgebracht. Het is prima duiken, in ongerepte gebieden. Stroming, dat wel, van het soort 'oh kijk een schildpad … ach ook al weer voorbij'. Alles in een heerlijk relaxte sfeer. Bovendien zijn op de Kairos allerhande 'extra's' te ondernemen, zoals een droge duik in de decotank, snorkelen met een onderwaterscooter en proefduiken met een volgelaatsmasker of een rebreather. Zelf doen we een door Thierry begeleide cursus voor een 'Deep Diver' brevet.
Een bezoek aan Latham Island, een onbewoond eiland met enkele enorme vogelkolonies, is een indrukwekkende gebeurtenis. Wat een herrie! Wat een geur! Overal liggen eieren dus je moet uitkijken waar je loopt. De kleintjes zijn schattig lelijk. Volwassen vogels vliegen af en aan, ze zijn op hun hoede maar niet bang voor de bezoekers.
Zoete wraak
Het mag duidelijk zijn, dit is een onvergetelijke duikreis geworden vol prachtige ervaringen, waar natuurlijk met kop en schouders bovenuit steekt: walvishaaien als verjaardagscadeau.
Aanstaande oktober word ik zelf vijftig. Dan gaan we naar 'Bobbejaanland', zegt Henk, en hij heeft me een stuk of wat vaccinaties in het vooruitzicht gesteld. Wraakzuchtig …